Czym jest DLD?
Zaburzenie rozwoju językowego, czyli DLD – ang. Developmental Language Disorder – w Polsce bywa określane jako „afazja rozwojowa”. Jest to trwała trudność w przyswajaniu i używaniu języka, która nie wynika z uszkodzenia słuchu, niepełnosprawności intelektualnej ani innych zdiagnozowanych zaburzeń neurologicznych (Bishop i in., 2017).
Dzieci z DLD mogą mieć trudności zarówno z rozumieniem mowy, jak i z formułowaniem własnych wypowiedzi, mimo przeciętnych zdolności poznawczych.
Jak często występuje DLD?
Szacuje się, że DLD dotyczy około 7–8% dzieci w wieku szkolnym (Norbury i in., 2016). Oznacza to, że w każdej klasie może znajdować się co najmniej jedno dziecko z nierozpoznanym zaburzeniem językowym.
Objawy DLD
Do najczęstszych objawów DLD należą:
- opóźniony rozwój mowy,
- ograniczony zasób słownictwa,
- trudności z budowaniem zdań i opowiadaniem historii,
- problemy z rozumieniem wypowiedzi,
- trudności w nauce czytania i pisania.
Objawy te mogą różnić się w zależności od wieku dziecka i nasilenia trudności.
Wpływ DLD na funkcjonowanie dziecka
DLD oddziałuje nie tylko na mowę i język, lecz także na:
- funkcjonowanie szkolne – dzieci mogą mieć trudności z przyswajaniem wiedzy, szczególnie w przedmiotach wymagających pracy z tekstem;
- relacje społeczne – problemy z komunikacją mogą prowadzić do wycofania i izolacji;
- emocje i poczucie własnej wartości – dzieci z DLD częściej doświadczają frustracji, lęku i obniżonej samooceny (Kochańska, 2021).
Diagnoza DLD
Rozpoznanie DLD wymaga wieloaspektowej oceny, w tym zastosowania standaryzowanych testów językowych. W Polsce dostępne są narzędzia takie jak TRJ, czyli Test Rozwoju Językowego, oraz IRMIK, czyli Inwentarz Rozwoju Mowy i Komunikacji.
Diagnozę powinien postawić specjalista, na przykład logopeda lub psycholog, po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu i obserwacji dziecka (Kochańska, 2021).
Jak wspierać dziecko z DLD?
Skuteczne wsparcie obejmuje:
- terapię logopedyczną dostosowaną do indywidualnych potrzeb dziecka,
- strategie responsywnej komunikacji stosowane w domu i szkole,
- dostosowania edukacyjne, na przykład wydłużony czas pracy i dzielenie materiału na mniejsze partie,
- wsparcie emocjonalne oraz budowanie pewności siebie dziecka (The Hanen Centre, 2011).
Rola rodziców i nauczycieli
Rodzice i nauczyciele powinni:
- być czujni na objawy DLD i nie bagatelizować opóźnień w rozwoju mowy,
- współpracować ze specjalistami,
- dostosowywać sposób komunikacji, na przykład stosować krótsze i prostsze zdania,
- budować atmosferę akceptacji i zrozumienia.
DLD to poważne, choć często niewidoczne zaburzenie, które może znacząco wpływać na rozwój dziecka. Wczesna diagnoza i odpowiednie wsparcie mogą zapobiec wielu trudnościom edukacyjnym i społecznym. Istotną rolę odgrywają świadomi rodzice i nauczyciele, którzy – wyposażeni w wiedzę – mogą korzystnie wpłynąć na dalszą ścieżkę rozwoju dziecka.
Bibliografia:
Bishop, D. V. M., Snowling, M. J., Thompson, P. A., Greenhalgh, T., & the CATALISE-2 consortium. (2017). Phase 2 of CATALISE: A multinational and multidisciplinary Delphi consensus study of problems with language development: Terminology. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 58(10), 1068–1080. https://doi.org/10.1111/jcpp.12721
Kochańska, M. (2021). Funkcjonowanie poznawcze dzieci i młodzieży z zaburzeniem rozwoju językowego. Psychologia Wychowawcza, 20, 5–17.
Norbury, C. F., Gooch, D., Wray, C., Baird, G., Charman, T., Simonoff, E., … & Pickles, A. (2016). The impact of nonverbal ability on prevalence and clinical presentation of language disorder: Evidence from a population study. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 57(11), 1247–1257. https://doi.org/10.1111/jcpp.12573
The Hanen Centre. (2011). Learning Language and Loving It: A Guide to Promoting Children’s Social, Language and Literacy Development in Early Childhood Settings (2nd ed.). Toronto: The Hanen Centre.
